Dyskusje o roli szczęścia w pokerze są zjawiskiem niezmiernie częstym. Spory na ten temat mogą trwać bardzo długo i zwykle nie przynoszą efektu w postaci zmiany stanowiska którejś ze stron. Niezależnie od tego, co głosi statystyka, niezależnie od dowodów prezentowanych przez wiele autorytetów wciąż znajdują się ludzie, którzy twierdzą, że umiejętności w pokerze nie mają żadnego znaczenia. Można by zadać pytanie o to czy mają oni rację?
W niniejszym artykule postaram się jednak znaleźć odpowiedź na inne zagadnienie. Dlaczego tak wielu ludzi nie potrafi zrozumieć roli szczęścia w pokerze?
Chciałbym rozpocząć swoje rozważania od prostego założenia, którego niniejszy tekst nie będzie bezpośrednio udowadniał: ?Poker jest grą umiejętności?. Właściwe ustosunkowanie się do roli szczęścia w pokerze wymaga wiedzy z zakresu matematyki i statystyki oraz zdolności do abstrakcyjnego myślenia połączonej z umiejętnością wyobrażenia sobie możliwie jak najdłuższej perspektywy. Czasem wystarczyć może wiara w interpretację zjawiska prezentowaną przez osoby bardziej od nas kompetentne (odsyłam do bardzo dobrego tekstu autorstwa Górala ?Zrozumieć i polubić wariancję? ) łączy się to jednak z przyznaniem się do niewiedzy. Taki wniosek prowadzi do powstania pewnego dysonansu a tego umysł ludzki będzie starał się z całych sił uniknąć.
Procesy poznawcze człowieka są zależne od wielu schematów. To jak postrzegamy rzeczywistość może być obarczone licznymi błędami poznawczymi. Błędy poznawcze to ogólne określenie nieracjonalnego sposobu postrzegania rzeczywistości. Wpływają one na formułowane przez nas wnioski i podejmowane działania. Większość z nich jest szkodliwa i może prowadzić do podejmowania nieoptymalnych decyzji. Przyczyną pojawiania się błędów poznawczych są często ograniczone zasoby informacji, brak czasu lub motywacji do formułowania poprawnych sądów oraz pragnienie zachowania dobrego samopoczucia.
Istnienie błędów poznawczych posiada również zalety. Dzięki temu jak skonstruowany jest nasz proces postrzegania, decyzje, które podejmujemy są bardzo szybkie. Łatwo sobie wyobrazić jak wyglądałoby nasze życie gdyby każda z podejmowanych przez nas decyzji miała być w zamyśle decyzją optymalną. Zakup proszku do prania musiałaby poprzedzać dogłębna analiza wszystkich dostępnych na rynku produktów pod względem ceny i jakości. Dokonanie podobnej analizy dla każdego kolejnego produktu sprawiłoby, że kilkunastominutowe zakupy miałyby potencjał by trwać nawet kilka dni. Zapewne odbiłoby się to katastrofalnie, na jakości naszego życia. Jak błędy poznawcze mogą wpływać na nasze rozumienie pokera?
Zacznijmy od prezentacji tytułowego paradoksu pokerzysty.
Paradoks pokerzysty polega na przyjmowaniu, że pewne zdarzenie będące przedłużeniem bardzo nieprawdopodobnej serii będzie mniej prawdopodobne niż zdarzenie przerywające tę serię. Koronnym przykładem opisującym ten paradoks jest kilkukrotny rzut monetą. Jeżeli rzuciliśmy monetą 5 razy i 5 razy wypadła reszka to osoba zgodnie z opisywanym przeze mnie błędem logicznym przyjmie hipotezę głoszącą, iż prawdopodobieństwo wyrzucenia 6 reszek z rzędu wynosi 1/64, więc prawdopodobieństwo, że wypadnie reszka po raz 6 z rzędu wynosi 1/64. Będzie to jednak rozumowanie błędne, ponieważ w istocie rzeczy prawdopodobieństwo, że wyrzucimy 6 reszek pod warunkiem, że wyrzuciliśmy już 5 reszek jest takie samo, jak prawdopodobieństwo, że wyrzucimy 5 reszek i orła pod warunkiem, że wyrzuciliśmy już 5 reszek, czyli dokładnie 50%.
Bardziej sugestywnym i łatwiejszym do zrozumienia przykładem będzie specyfika podejmowanie decyzji graczy uczestniczący w grach losowych. Mimo, iż bardzo łatwo można udowodnić, że przed losowaniem Dużego Lotka, każda kolejna kombinacja 6 cyfr ma dokładnie taką samą szansę bycia wylosowaną to ciężko byłoby znaleźć osobę, która postawi na liczby, które padły przed tygodniem. Podobną awersję będą odczuwać gracze, gdy zaproponować im obstawienie kombinacji, którą umysł ludzki definiuje (z niewiadomych względów) jako ?oczywistą?, czyli na przykład 1,2,3,4,5,6.
Paradoks pokerzysty jest częstą przyczyną nieprawidłowego rozumienia przedłużających się downswingów. Umysł ludzki długotrwałą serię częstych coolerów i bad betów z bardzo dużym prawdopodobieństwem skwituje wnioskiem o tym, że soft, na którym gramy jest ?ustawiony?. Przedłużające się nieprawdopodobne serie prowadzą do bardzo szybkich negatywnych wniosków, niezależnie od tego, że próba, na której się wnioskuje jest ze statystycznego punktu widzenia bardzo mała.
Nieprawidłowe podejście do teorii prawdopodobieństwa może skutkować złym rozumieniem wielu innych pokerowych sytuacji. Sprawcą kolejnych nieporozumień może być systematyczny błąd logiczny zwany heurystyką dostępności. Polega on na przypisywaniu większego prawdopodobieństwa i większej wagi zdarzeniom, które łatwiej przywołać do świadomości i są bardziej nacechowane emocjonalnie.
Jeżeli po 5 godzinach gry w dużym turnieju on-line w fazie bubble zostaliśmy ofiarą bardzo nieprzyjemnego suckouta to zapamiętamy go zdecydowanie lepiej i dłużej niż to, że by przetrwać do tej fazy sami zaserwowaliśmy naszym przeciwnikom kilka podobnych sytuacji. Bardzo ciężko nam zrozumieć, że aż 5 godzin z naszego życia w połączeniu z dużym wysiłkiem umysłowym jest z punktu widzenia statystyki jedynie mikroskopijnej wielkości próbką. Zgodnie z tym, co można usłyszeć w bodaj najlepszym filmie o tematyce pokerowej (?Rounders? z 1998 roku) każdy pokerzysta do końca życia zapamiętuje największe przegrane przez siebie pule, ale niekoniecznie musi pamiętać o wielkich rozdaniach, które wygrał. Heurystyka dostępności może doprowadzić do wystąpienia licznych wątpliwości dotyczących pokera, jako gry umiejętności.
Na koniec chciałbym jeszcze wspomnieć o kilku błędach poznawczych, które sprawiają, że tak ciężko przekonać ludzi do tego, iż poker jest grą umiejętności, jeżeli wyznają oni odmienną teorię. Jak już wcześniej wspomniałem błędy poznawcze wynikają często z chęci utrzymania dobrego samopoczucia, a jednym z łatwiejszych sposobów by dobre samopoczucie utracić jest przyznanie się do tego, że broniliśmy błędnej teorii.
Istnieje szereg błędów poznawczych, które ?pomagają? nam w potwierdzaniu nieprawdziwych twierdzeń. Są to między innymi efekt potwierdzania ( tendencja do poszukiwania i interpretowania informacji w taki sposób, aby potwierdzić swoje wcześniejsze przekonania), efekt skupienia (polega na przywiązywaniu zbyt dużej wagi do jednego szczegółu), efekt zaprzeczenia (określenie ludzkiej tendencji to krytycznego analizowania informacji, które są sprzeczne z naszymi poglądami oraz bezkrytycznego akceptowania informacji, które są z nimi zgodne), czy na przykład szczególnie niebezpieczny dla każdego pokerzysty efekt wyniku (tendencja do oceniania, jakości podjętych decyzji na podstawie ich rezultatów, zamiast na podstawie tego, co było wiadome w momencie podejmowania tych decyzji).
Umysł ludzki bardzo się broni przed wszystkim, co może wpływać negatywnie na samopoczucie jego posiadacza. Często zdarza nam się żywić głęboką wiarę w prawdziwość naszych obserwacji tylko, dlatego, że przyznanie się do błędów sprawiłoby, iż poczulibyśmy się bardzo źle. Świadomość specyfiki naszych procesów poznawczych może nam wydatnie pomóc w podejmowaniu dobrych decyzji, dlatego dobrze jest czasem zapomnieć o dumie i starać się zgłębić jakiś temat bez obciążeń w postaci błędów poznawczych. To, że nasz przeciwnik po raz kolejny trafił jeden ze swoich 2 outów na river wcale nie musi wyznaczać żadnego trendu.
Pozdrawiam,
Mateusz ?Lynx33? Kleczyński
