Większość czasu w świadomy sposób nie kontrolujemy tego co się dzieje. Dlaczego ? Dlatego, że większość naszych myśli, uczuć, słów i działań jest zautomatyzowaną i wyuczoną reakcją a nie każdorazowo podejmowaną świadomie decyzją. Dzieje się tak z kilku powodów.
Pierwszym jest zbyt duża ilość informacji. Nie jesteśmy w stanie zwracać uwagi na wszystkie bodźce, które do nas dochodzą i nie bylibyśmy w stanie. Dlatego też mózg wykształcił mechanizm selektywnej uwagi. Zauważamy to co jest dla nas istotne w danej chwili, a cała reszta pozostaje w nieświadomości. Tak jak uczucie położenia twojej prawej nogi… aż do momentu w którym przeczytałeś to zdanie.
Kolejnym powodem jest, fakt uczenia się i zbierania informacji. Nie możemy za każdym razem zastanawiać się czy dźwięk ryczącego tygrysa jest zagrożeniem. Dzięki temu, że nie musimy uczyć się wielokrotnie tej samej czynności potrafimy oglądać telewizję biegnąc po bieżni. A to dlatego, że umiejętność biegania jest kompetencją na której nie musimy się koncentrować. Można by powiedzieć , że samo się biegnie a Ty oglądasz ulubiony serial. Oczywiście biegacz, który trenuje technikę powinien być skoncentrowany i świadomy tego co robi aby mógł kształtować przyszłe nieświadome reakcje.
Mózg chce być również efektywny. Reakcja na tygrysa pojawia się od razu. Musi. Oczywiste z jakich względów. Nie chcesz być zjedzony to reaguj szybko. Prosta zasada. Mózg również oszczędza energię i nie chce wydatkować jej w momencie kiedy nie musi. Automatyzm jest zarówno wadą i zaletą. Wszystko zależy od sytuacji. Wadą jest wtedy gdy potrzebujemy zareagować inaczej, zastanowić się nad decyzją a zaletą wtedy kiedy nie chcemy tego robić. Problem pojawia się również kiedy musimy znaleźć inne zastosowanie dla np. krzesła. Wtedy mechanizm ten zamiast pomagać, przeszkadza, ponieważ filtr który mamy w głowie odnośnie tego co czego służy krzesło będzie zasłania nam inne możliwości.
Tak więc. Wiedząc, że większość czasu spędzamy w próżni (błądząc gdzieś między starymi [zautomatyzowanymi] myślami) umiejętność analizy tego co się z nami dzieje jest kluczowa aby mieć realny wpływ na własne życie. W tym również na obszar zwany pokerem. Tym właśnie jest samoświadomość. Jest to umiejętność zauważania swoich myśli, opinii, sądów, przekonań, wartości, umiejętności, zachowań, potrzeb, pragnień i wszystkiego co składa się na to kim jesteś. Istnieje wiele mechanizmów psychologicznych, które zmieniają lub utrudniają postrzeganie sytuacji i jej ocenę ale nie będę poruszał tego tematu, ponieważ jest za długi i raczej zbędny w tej sytuacji.
W tym miejscu potrzebna jest świadomość. Możemy być świadomi swoich myśli, odczuć i uczuć, dialogów wewnętrznych, nawyków, wyobrażeń. Ale możemy być świadomi również wszystkiego dookoła. Ptaków, wiatru, ludzi, ich zachowań itd. Itd. Umiejętność bycia świadomym można ćwiczyć poprzez różnego rodzaju medytacje (czyli w zasadzie wracanie do bycia świadomym).
Im większą świadomość mamy tym większą kontrolę uzyskujemy nad człowiekiem, którym uważamy, że jesteśmy. Osobiście uważam, że jest to umiejętność nadrzędna w stosunku do innych umiejętności. Bez tego nie jesteśmy w stanie zrobić nic z własnej woli.
W następnym artykule opowiem o roli samoregulacji. Do zobaczenia 🙂
